Na Śląsku brakowało uczelni, kształcących humanistów. Deficyt na absolwentów kierunków humanistycznych przyczynił się do założenia w Katowicach Wyższej Szkoły Pedagogicznej (rok 1950). Połączenie WSP i filii UJ (założonej w 1963 roku) zaowocowało powstaniem w 1968 roku Uniwersytetu Śląskiego.

Geneza polonistyki na Śląsku
Początki śląskiej polonistyki sięgają 1950 roku (w pracy 10 lat Uniwersytetu Śląskiego rok 1953 jest wiązany z powstaniem w WSP Wydziału Filologicznego z Katedrą Historii Literatury Polskiej). W 1958 roku Wydział Filologii Polskiej przekształcony został w Wydział Filologiczno-Historyczny. 12 maja 1959 roku uchwalono uruchomienie nowego kierunku studiów na WSP. Kierunek ten to "filologia polska z bibliotekoznawstwem". W 1968 roku (czyli w roku powstania Uniwersytetu Śląskiego) Wydział Filologiczno-Historyczny stał się Wydziałem Humanistycznym, wreszcie w 1973 został przemianowany na Wydział Filologiczny.

Problemy lokalowe
Równie zagmatwane były rozwiązania lokalowe Wydziału - w 1955 roku został przeniesiony z ulicy Szkolnej 9 (do 1973 roku mowa o Katowicach). Potem trafił na Wita Stwosza 17. Ale że zajmował własność kurii, został przeniesiony na Bankową 8/10, do budynku, udostępnionego przez Komitet Miejski PZPR. W 1958 mieścił się na ulicy 1 Maja 45/47. 1.09.1973 utworzono Wydział Filologiczny w Sosnowcu. Do 1990 roku filologia umiejscowiona była poza obrębem Katowic. W lutym 1990 roku przeniesiono do Katowic część Wydziału Filologicznego (Instytut Języka Polskiego i Instytut Literatury i Kultury Polskiej).

Dzieje kierunku
W 1969 roku powstał Instytut Filologii Polskiej, utworzony z czterech katedr polonistycznych (w katedrach tych przeprowadzano badania literaturoznawcze, językoznawcze czy badania z zakresu piśmiennictwa śląskiego. Instytutem Filologii Polskiej kierował najpierw Jan K. Zaremba, a od 1963 roku – Władysław Lubaś. W 1977 roku Instytut Filologii Polskiej został podzielony na Instytut Języka Polskiego i Instytut Literatury i Kultury Polskiej, dyrektorem którego został Ireneusz Opacki. W Instytucie Literatury i Kultury Polskiej prowadzono badania literaturoznawcze, bibliograficzne, teatrologiczne, filmoznawcze. W 1991 roku Instytut Literatury i Kultury Polskiej podzielił się na Instytut Nauk o Kulturze, Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej i Instytut Nauk o Literaturze Polskiej. W skład Instytutu Nauk o Literaturze wchodzi 7 zakładów – Historii Literatury Średniowiecza i Renesansu, Historii Literatury Baroku i Dawnej Książki, Historii Literatury Oświecenia i Romantyzmu, Historii Literatury Poromantycznej, Literatury Współczesnej, Krytyki Literackiej i Teorii Literatury.